العلامة الحلي ( مترجم : عليرضا كهنسال )

30

نهج الحق و كشف الصدق ( فارسي )

پيوسته به آن نظر داشته‌اند و به شرح و درس و حاشيه آن پرداخته‌اند . از جمله شروح ، شرح فرزند علّامه فخر الدين است كه « ايضاح الفوائد » نام دارد و اخيرا در چهار مجلد در ايران به طبع رسيده است . شرح ديگر متعلق به محقق كركى و موسوم به « جامع المقاصد » است كه در دو مجلد بزرگ در ايران ، به طبع سنگى رسيده است . نيز مىتوان از « كشف اللثام » فاضل اصفهانى ياد كرد كه در ايران به صورت دو جلد بزرگ چاپ سنگى موجود است و « مفتاح الكرامه » سيد عاملى در ده جلد به چاپ سربى رسيده است . « ادوارد براون » شرق‌شناس انگليسى در كتاب خود « تاريخ ادبيات ايران » گفته است : « چون شاه اسماعيل صفوى در ايران به حكومت رسيد ، مذهب جعفرى را آيين رسمى و آشكار ايران ساخت و فرمود تا در اذان و اقامه ، حى على خير العمل بگويند و اين جمله از روزگار طغرل بيك سلجوقى ممنوع بود . در اين هنگام معضلى پديد آمد و آن وجود نداشتن قانونى بود كه بر اساس مذهب جديد بتوان بدان رجوع كرد . قاضى نصر اللَّه زيتونى چاره‌اى انديشيد و فرمان داد كتاب « قواعد » را از كتابخانه‌اش بيرون آورند و آن را مأخذ قانون دولتمردان و شهرها قرار دهند . » 13 - نهايه الاحكام في معرفه الاحكام ، علّامه گفته است : « كتابهاى طهارت ، صلاة ، زكات و بيع تا آخر صرف ، از اين اثر نوشته شده . . . » و اين كتب مخطوط و موجود است . 14 - سبيل الاذهان الى احكام الايمان ، اين كتاب را صاحب ذريعه از اجازه ابن خاتون عاملى كه در اجازه‌هاى بحار وجود دارد ذكر كرده است . 15 - تسليك الافهام في معرفه الاحكام ، در پاره‌اى از نسخه‌هاى خلاصه وارد شده است . 16 - تنقيح قواعد الدين المأخوذه عن آل ياسين ، علّامه آن را در « المسائل المهناييه » آورده و از پاره‌اى نسخ خلاصه برمىآيد كه چند جزء بوده است . 17 - جوابات المسائل المهناييه الاولى ، در پاسخ به پرسشهاى سيد مهنا بن سنان بن عبد الوهاب جعفرى عبدلى حسينى مدنى نوشته شده است . علّامه در آغاز پاسخها